szukaj: z Glamki.se.pl
sklep online
Felieton - okiem psychologa

Oko myślom kłamie - siła złudzenia

Żyjemy w świecie złudzeń. Nie dlatego, że zewsząd dochodzą do nas sprytnie spreparowane sygnały – elementy manipulacji konsumpcyjnego świata, ale dlatego, że nasze zmysły są niedoskonałe.

Tagi: człowiek, iluzja, psychologia, psychologia społeczna, wzrok, złudzenia

Oko myślom kłamie - siła złudzenia

Świat rzeczywisty jest tylko naszą projekcję - oko myślom kłamie non stop

fot: sxc.hu

Świetnie znamy wrażenia oglądania świata z okna samolotu. Nie tylko dzieciom wydaje się, że domy wdziane z lotu ptaka są dla lalek, modelem, miniaturą. Dopiero gdy patrzymy z perspektywy, kiedy budynki zasłaniają horyzont, zaczyna się zmieniać postrzeganie ich charakteru – nabierają ludzkiego wymiaru. Ten jeden moment zmienia całkowicie rodzaj naszej wizji. Także drzewa wzdłuż alei, gdy stoimy na jej początku, choć wiemy, że regularnie sadzone i o podobnych proporcjach, sprawiają wrażenie, iż są wielkimi egzemplarzami rosnącymi przy nas i stosownie malejącymi w kierunku horyzontu. Stojąc między szynami kolejowymi, choć jeździliśmy nieraz pociągiem i wiemy, że muszą być równo ułożone, w naszych oczach zwężają się, a w dalekiej perspektywie wręcz łączą. Sama często nie dowierzam, że wielka tarcza wschodzącego księżyca w pełni ma tę samą średnicę jak wówczas, gdy jest wysoko na niebie. Wszystko zależy zatem również od punktu odniesienia. Temat złudzeń optycznych jest niezwykle obszerny i można o nim długo pisać, ale ciekawsze jest to, że wszystkie te triki wykorzystuje się w różnych dziedzinach naszego życia. Jedną z ciekawszych jest architektura.

Złudzenia - solidność i trwałość

Jak wiadomo, architekci prześcigają się w tworzeniu nowych form, realizacji ekscentrycznych pomysłów i esperymentach w łączeniu przeróżnych materiałów dla osiągnięcia coraz ciekawszego, bardziej oryginalnego efektu. Nie zawsze intrygująca realizacja przekłada się na sympatię odbiorców. Nie budzi w nas poczucia bezpieczeństwa, trwałości i solidności budynek, którego cięższe optycznie elementy znajdują się nad lżejszymi, na przykład kamień nad drewnem, żelbeton nad cegłami. Wielkie kamienne schody, do których dochodzi klinkierowy chodnik, tworzą złudzenie, jakby zapadały się w nim. Wrażenie stabilności dają za to ciężkie podmurówki, nad którymi mogą być użyte nawet o wiele lżejsze materiały konstrukcyjne. Mimo kontrastu materiałów chętniej zamieszkamy w takim budynku, niż gdyby zamieniono miejscami oba surowce. Elewacja zbudowana z głazów zawsze wydaje się cięższa niż gładka. Choć nie znamy rzeczywistej wagi poszczególnych elementów budowli, to jednak odbieramy je w kategoriach wagowych. Kamienne bloki, z których buduje się słupy, fontanny, schody, są dla nas najtwardszym surowcem. Oceniamy je jako cięższe od innych materiałów składających się na wspólną konstrukcję, choć w rzeczywistości wcale nie muszą takie być.

Złudzenia - miłe w dotyku

Świat manipuluje nami, bazując na wrażeniach, które wywołuje się w różny sposób. Okazuje się, że wolimy rzeczy gładkie niż chropowate czy ostre. Oczywiście drapieżne detale, często modne, wybieramy jako wyznacznik stylu, lecz w pierwszym odruchu wolimy elementy miłe w dotyku. Kanciaste budynki o ostrych kątach, tak w kształcie bryły, jak i rodzaju elewacji (czy jej detali), przynoszą na myśl twardość i surowość doznań prawie dotykowych. Elewacja wyłożona płytami jest bardziej przyjazna niż wyłożona kamykami. Zabawne jest to, że te odczucia bazują tylko na zebranych doświadczeniach z innych niż architektoniczne źródeł, bo rzadko zdarza nam się w rzeczywistości dotykać ścian – odczucie faktury tynku nie ma w naszym życiu większego znaczenia. Zdarza się też, że nastawienie i wiedza w zderzeniu z rzeczywistością prowadzą do dysonansu takiego jak dotknięcie igieł sosny wejmutki – wbrew oczekiwaniom są one miękkie i nie kłują.

Budowanie iluzji

Elementami architektonicznymi możemy tworzyć iluzje głębi, wysokości, trójwymiarowości. Samą wielkością okien można spowodować, że budynek wydaje się wyższy lub niższy, niż jest w rzeczywistości. Jasnym kolorem ścian oddajemy złudzenie przestrzeni i objętości. Ciemnym zacieśniamy, zwężamy, ale też budujemy bardziej przytulną atmosferę. Ten sam pokój inaczej będzie odbierany przestrzennie przy oświetleniu górnym i bocznym. Światło padające pod kątem prostym na ściany powoduje zatarcie miejsca połączenia ścian. Widzimy tylko płaszczyzny bez wyraźnych ich granic. Dopiero promienie padające pod kątem ukazują całość gabarytów. Skupienie uwagi Trójwymiarowość naszej rzeczywistości daje możliwość manipulacji figurą i tłem oraz bryłą i pustką. Architekci sprytnie tym żonglują, ale i my, tworząc wystrój wnętrz czy budując dom, mamy nad tym władzę. Projektując, możemy wyeksponować albo bryłę, albo przestrzeń, która ją otacza. Ściana okien spowoduje, że bardziej będziemy skupieni na widoku za nimi niż na meblach we wnętrzu. Przydomowy podcień, przez który widać na przestrzał ogród, powoduje, że uwaga skupia się na tym fragmencie zieleni bardziej niż na reszcie krajobrazu. To chwyt nazywany „dziurką od klucza”. Jeśliby z kolei dom pokrywały malunki naścienne, intensywne barwy, wówczas ogród „zniknąłby”, a na pierwszy plan wybijała się fasada. To efekt manipulacji przestrzenią i budynkiem. Co ciekawe, istnieje architektura, która jest zaprzeczeniem naszego wyobrażenia o budowaniu. Nie powstała dzięki wznoszeniu ścian, a poprzez tworzenie pustki i usuwanie materiału. Mam na myśli wykute w skale świątynie w Indiach. Nawet nie wiemy kiedy, architekt włada naszymi spostrzeżeniami, ukierunkowując je na wybrane elementy.

Z życia wzięte

Inżynier Leon po kolejnym zalaniu pralni przez nieszczelny wąż-rurę odpływową postanowił odremontować pomieszczenie wraz z prowadzącym doń korytarzem: – Kupcie terakotę i farbę do malowania ścian. Trochę gipsu, żeby wyrównać nierówności. Tylko ładne, takie dla żony. Młody robotnik zabrał się do pracy. Na pytanie, jak malować i jak ułożyć kafelki, usłyszał odpowiedź inżyniera: – Rób tak, żeby było dobrze. Poza tym to nie Marriott, tylko pralnia, nikt tam nie będzie oprócz Wandy zaglądał. W opróżnionym ze sprzętów pomieszczeniu rozpoczął harce młody i niezwykle ambitny pracownik. Drugiego dnia inżynier ze znanym sobie przekąsem poszedł popatrzeć na kładzenie płytek na podłodze. Zdębiał, gdy okazało się, że ściany korytarza są już pomalowane. – Co to za nora? Co się stało z tymi ścianami? Przecież tu panują egipskie ciemności. I co to za wzory? Skąd taki pomysł? Z jaskini Lascaux? – Miałem zrobić ładnie, żeby żona była zadowolona – odparł młody. Na te krzyki zbiegła z piętra pani Wanda. – Zobacz, co on zrobił. Nałożył na ściany chyba tony gipsu, bo korytarz jest dużo węższy i teraz nie wniosę tu pralki. Pani Wanda westchnęła, wzięła do rąk wiklinowy kosz na bieliznę i odparła: – Po pierwsze, jest bardzo ładnie. Wzorki są radosne i będą poprawiać mi humor podczas prania. Po drugie, korytarz się nie zwęził, bo kosz przechodzi, jak przechodził. Po trzecie, ciemne ściany i terakota ułożona wzdłuż spowodowały, że wydaje ci się, że wszystko się skurczyło. Po czwarte, wróć do książek od fizyki ze szkoły podstawowej i odśwież wiedzę z zakresu złudzeń optycznych.

Autor: AHA

Zdjęcia: sxc.hu

Publikacja: 21.09.2012, Aktualizacja:

Zobacz również
Piankowe wybawienie na letnie upały – serum Bioxsine
Piankowe wybawienie na letnie upały – ...

Latem nasze włosy wystawione zostają na ciężką próbę. Z jednej strony upał i wzmożone promieniowanie UV, które może parzyć cebulki naszych włosów. Z drugiej strony często narastający w tym okresie problem ich ...

Mgiełka do włosów Sun Balance
Mgiełka do włosów Sun Balance

Wakacje, morze, wiatr we włosach – jest nam cudownie ale… co z naszymi kosmykami? Niestety nasze włosy nie kochają słońca tak samo jak my. Promieniowanie UV niszczy zawartą w nich melaninę powodując odbarwienia ...

Tutti Frutti Papaja & Tamarillo czyli tropiki Południowej Ameryki
Tutti Frutti Papaja & Tamarillo czyli ...

Niebiańska słodycz papaji połączona z beztroską tamarillo to argentyńsko-meksykańska propozycja Tutti Frutti na podróż do Ameryki Południowej w zaciszu własnej łazienki.  Na egzotyczne wakacje w wersji instant będziemy mogli wybrać się także ...